سریال

نقد و رمزگشایی سریال شمعدونی

سریال شمعدونی به کارگردانی «سروش صحّت» دارای نقاط مثبت و چند نقطه منفی است که در ادامه به آنها اشاره می شود.

1. نقاط قوّت سریال

ابتدا به نکات مثبت این سریال اشاره می شود و سپس نکات منفی آن مورد بررسی قرار می گیرد.

1.1. امکان ترک اعتیاد

شخصیت «عطا» با بازی «حسن معجونی» شخصیتی است که در گذشته معتاد بوده است ولی اکنون ترک کرده است. او تمام مراحل ترک اعتیاد را می داند و در آخر سریال، یک معتاد دیگر را به کمپ ترک اعتیاد می فرستد تا ترک کند.

1.2. ازدواج همسر عطا با یک فرد با سابقه اعتیاد

همسر عطا با وجود آگاهی به سابقه اعتیاد او، وی را می پذیرد و با او ازدواج می کند. این نکته خوبی است زیرا معتادانی که ترک کرده اند، نباید از جامعه رانده شوند. البته این نکته هم نباید مورد غفلت قرار گیرد که باید در مقابل این افراد کمی احتیاط کرد و افرادی را برای ازدواج برگزید که مطمئنا دیگر به مواد مخدّر برنمی گردند یا با مراقبت هایی که همسرانشان مطمئنّا می کنند، به چنین کاری اصلا فکر نمی کنند، نه کسانی که با توجّه به روحیه یا حتّی نوع موادّی که مصرف می کرده اند، امکان بازگشت آنها وجود دارد. به هر حال، در این موارد حتما باید با پزشکان و مشاوران خانواده مشورت کرد.

3.1. نقد جوانان خمود و بیکار در قالب شخصیت سعید

شخصیت سعید به خودی خود، یکی از نقاط مثبت بزرگ این سریال است. او نماد بسیاری از جوانان خمود امروزی است که وقتش را در اینترنت و غیر اینترنت تلف می کند. او همچنین به صورت ناگهانی تصمیم های عجیب می گیرد و مثلا با تکنولوژی قهر می کند! شخصیت سعید، هیچ شغلی ندارد و درسش را هم رها کرده است. جوانان باید یاد بگیرند شبیه او نباشند.

4.1. نقد بیکاری

در این سریال، افراد تحصیلکرده به تصویر کشیده شده اند که آبدارچی هستند! آنها مجبورند برای اینکه شغلی داشته باشند و آبدارچی باشند، تحصیلات خود را مخفی کنند! امری که متاسّفانه در جامعه کنونی ما اتّفاق افتاده است.

چاره این مشکل این است که آموزش و پرورش به تعداد فضاهای خالی شغلی، امکان درس خواندن در یک رشته را مهیّا کند تا کسی که تحصیل می کند، بداند که شغلش محفوظ است نه اینکه به طور جمعی در یک رشته، محصّل بپذیرد و بعدا دچار مشکل شود و خیلی از آنها بیکار شوند. البته می تواند روی پروژه های بلند مدّت نیز سرمایه گذاری کند. مثلا می داند که تا فلان سال، به این تعداد، فرصت شغلی ایجاد می شود و به همان تعداد بر اساس مثلا معدّل و علاقه، محصّل بپذیرد. اگر به آنها اطمینان دهد که شغلشان محفوظ است، آنها حتما درسشان را ادامه می دهند.

5.1. نقد رانت خواری

این سریال، به شدت، رانت خواری را محکوم می کند. «قدرت الله ایزدی» در نقش «دایی جلال» نماد کسی است که با مسئولان زیادی در ارتباط است. او با اینکه در مذمّت رانت خواری سخن می گوید، خود با استفاده از موقعیت خود، به شخصی که از عطا شکایت کرده و اتومبیل او را دزدیده است، باج می دهد تا او در اداره، شغلی داشته باشد و از شکایت و گرفتن پول، صرف نظر کند.

همچنین رئیس داخلی اداره، خواهر زاده خود را به آنجا می آورد تا کار کند.

6.1. حفظ خانواده

این سریال نشان می دهد که با وجود مشکلات، خانواده ها باید در کنار هم بمانند. هر چند در شیوه به تصویر کشیدن این امر، مشکلاتی وجود دارد که در نقد نهم همین بخش به آن اشاره می شود.

7.1. نقد ضعیف کُشی

شخصیت هوشنگ یک شخصیت ضعیف و تو سری خور است. او ساده لوح است. همین صفات او سبب می شود که بقیه به او زور بگویند و حق او را پایمال کنند. عطا قرضی که از او گرفته، پس نمی دهد و او را مجبور می کند تا خرج بیمارستان بابارضا را بدهد. عطا حتّی اتومبیل او را خراب می کند و خسارتی نمی پردازد. شاید بتوان در قالب رابطه شخصیت هوشنگ و عطا به جامعه آگاهی داد که ضعیف کشی متاسفانه وجود دارد و باید جلوی آن را گرفت.

8.1 نقد کودکان بی تربیت در قالب شخصیت «عرشیا»

عرشیا یک کودک بی ادب است که از ادا درآوردن، مسخره کردن و اختلاف انداختن بین خانواده، دست نمی کشد و مادرش مدام از او دفاع می کند. او نماد کودکان امروزی است که از تربیت صحیحی برخوردار نیستند و والدینشان آنها را لوس می کنند. بعضی به این شخصیت نقد وارد کرده اند که بی تربیتی کردن او در سریال، موجب بی تربیت شدن کودکان بیننده سریال شده است.

9.1. نقد طرفداری بی جهت از بستگان نسبی

هر وقت که عطا با هوشنگ، درگیر می شود، «زهره» همسر هوشنگ، می آید و بدون اینکه مقصّر اصلی را معرّفی و محکوم کند، از هوشنگ می خواهد تا از عطا معذرت خواهی کند و عطا نیز معذرت خواهی او را نمی پذیرد تا بدین وسیله، آرامش دوباره بر خانواده حکم فرما شود! این عمل زهره، باعث پررو شدن برادرش می شود و اینکه او هیچ گاه تقصیرات خود را به گردن نگیرد و خود را مقصّر نداند و همچنان به یکّه تازی خود ادامه دهد. علاوه بر آن، شخصیت پدر خانواده که ستون خانواده است، در مقابل دیدگان اعضای خانواده، خرد می شود.

اگر چنین طرفداری ظالمانه ای به عنوان یک راه حل برای مشکلات خانوادگی ارائه شده باشد، تبدیل به یکی از نکات منفی سریال می شود. در واقع نمی شود به هر قیمتی خانواده را حفظ کرد بلکه باید اصول و قواعد صحیح و عادلانه را اجرا کرد که به کسی ستم نشود.

10.1. نقد بالا رفتن سنّ ازدواج در قالب شخصیت «زیبا»

زیبا، یک دختر مجرّد است که علاقه بی حدّی به ازدواج دارد. او در نهایت با یک آسانسور چی ازدواج می کند که بازتابی از بالارفتن سنّ ازدواج در کشور و به فکر فرو بردن مسئولان و خانواده هاست.

 

2. نقاط ضعف سریال

در این قسمت، به بیان بعضی از نکات منفی سریال، پرداخته می شود.

1.2. ترویج زن سالاری

متاسفانه در این سریال، زن ها حاکمند و شوهرانشان، تابع آنها هستند. عطا که چنان در بند همسرش است که همسرش او را از خانه بیرون می اندازد و او با شعر خواندن در خانه هوشنگ، سعی می کند دل او را به دست آورد! هوشنگ نیز هر چه زنش بگوید می پذیرد و مدام از عطا معذرت می خواهد در حالی که تقصیر عطاست نه هوشنگ.

2.2. مقابله با «پوشیدگی» در قالب تبلیغ آشپزخانه اوپن

در قسمتی که خواستگار به خانه هوشنگ می آید، برادر خواستگار، از آشپزخانه خانه هوشنگ تعریف می کند و خود را از پنجره باز آن که رو به هال است، به آشپزخانه می اندازد. این در حالی است که آشپزخانه های اوپن که درون آن دیده می‌شود، اسلامی نیست و در صورت آمدن مهمان، زن خانواده در هنگام پذیرایی توسّط مهمانان دیده می شود که این مخالف پوشیدگی بانوان مسلمان است.

3.2. حمله به «رازداری»

متاسفانه در این سریال، به رازداری حمله می شود و شاید تنها کسی که در مقابل افشای سرّ پدرش هوشنگ، از مزیت رازداری می گوید شخصیت «سارا» است که به دلیل کمرنگی این شخصیت، تأثیر جدی بر این موضوع گذاشته نمی شود.

در چند قسمت دیده می شود که سعید از اعتیادشخص معتادی نزد عطا پرده بر می دارد و به او می گوید که به کسی نگوید. اما در ادامه بر اثر این رازداری، رابطه عطا با همسرش به هم می خورد زیرا همسرش اصرار دارد که از این راز، پرده بردارد اما عطا تا مدتی دست به این عمل زشت نمی زند. در این هنگام، مخاطب در دل خود، عطا را به افشای این راز، تشویق می کند تا مشکلاتش تمام شود و فاصله بین او و همسرش زیاد نشود. در نهایت نیز این راز، عیان می شود و مشکلات تمام می شود! این در حالی است که در آیات و روایات، نسبت به اهمیّت مسأله رازداری، تأکید شده است.

حضرت رضا(علیه السلام) در حدیثی فرموده است: مؤمن، هرگز مؤمن ‏راستین نخواهد بود مگر آنکه سه خصلت داشته باشد: «سنتی ازپروردگار، سنتی از پیامبر و سنتی از ولی خدا. آنگاه سنت و روشی را که‏ مؤمن باید از خدا آموخته و به کار بندد، «رازداری‏» معرفی می‏‌کند.»

بحارالأنوار، ج 72، ص 68 و الکافی، ج2، ص 241 ‏‎

اگر هم منظور نویسنده سریال، نقد این صفت بود، باید برعکس این اتفاق صورت می گرفت، یعنی کسانی که افشای راز می کردند، محکوم می شدند و شکست می خوردند نه اینکه به مخاطب، تلقین افشای سِر شود.

 

بعضی نقد های دیگری هم وجود داشت که به علت یاد کردن آنها توسّط دیگر منتقدان، از تکرار آنها خودداری می شود.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن